محمد الريشهري
31
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
كسانى بر اين باورند كه من مهدى هستم ، در حالى كه مرگ من به من ، نزديكتر از چيزى است كه آنان به آن مىخوانند . « 1 » ادّعاى ديگرى هم در بارهء مهدويت امام صادق عليه السلام در كتابهاى ملل و نحل مطرح شده است ، « 2 » گرچه كسى به طور جدّى مانند آنچه در بارهء پدرش گفته شد ، مطرح نكرده است . به نوشتهء نوبختى ، از ميان شش فرقهاى كه پس از شهادت امام صادق عليه السلام پديد آمدند ، يك گروه قائل شدهاند كه ايشان زنده است و نمرده است و هرگز نمىميرد ، تا آن كه ظهور كند و سرپرستى كار مردم را به دست گيرد و اوست كه مهدى است . « 3 » گفتنى است كه گزارشهاى كتابهاى فِرَق ، بدون پشتوانهء متون حديثى ، مورد ترديد جدّى است . امّا در بارهء اسماعيل فرزند امام صادق عليه السلام ، داستان بالا گرفت . داستان مهدويت در ميان اسماعيليّه ، با همهء فراز و نشيبها از ادّعاهايى كه در بارهء اسماعيل صورت گرفت ، آغاز گرديد . اسماعيل كه تصوّر مىشد جانشين پدر خواهد بود ، پانزده سال پيش از شهادت پدر در سال 133 ق در گذشت و همين امر ، سبب شد تا كسانى با ادّعاى اين كه زنده است يا زنده خواهد شد ، به سمت مهدويت وى بروند . بنا به نوشتهء نوبختى جماعتى گفتند : لايموت حتّى يملك الأرض ، يقوم بأمر الناس ، و أنه هو القائم ؛ نمىميرد تا فرمانرواى زمين شود ، و زمام امر مردم را بر عهده بگيرد . و او همان قائم است . « 4 »
--> ( 1 ) . تاريخ دمشق : ج 54 ص 291 ، سير أعلام النبلاء : ج 4 ص 407 ، كنز العمّال : ج 14 ص 31 ش 37859 ؛ المهدى المنتظر فى ضوء الأحاديث و الآثار الصحيحة : ص 74 ح 3 ( به نقل از : المحاملى فى أماليه و در پاورقى ارجاع به : الحاوى : ج 2 ص 158 ) . ( 2 ) . فرق الشيعة : ص 78 ، الحور العين : ص 216 . ( 3 ) . فرق الشيعة : ص 67 . نيز ، ر . ك : الفصول المختارة : ص 305 ، بحار الأنوار : ج 37 ص 9 . ( 4 ) . فرق الشيعة : ص 67 .